حسين مير حيدر
110
معارف گياهى ( فارسى )
در نقاشى و رنگرزى استفاده مىكنند و به نام سقز تلخ و سقز ارمنى در بازار عرضه مىشود . اين درخت و واريتههاى مختلف آن به عنوان پايه براى پيوند پستهء اهلى به كار مىرود . درخت چاتلانقوش در جزاير كانارى ، سواحل مديترانه تا آسياى صغير و سوريه ، قفقاز ، ايران ، افغانستان و پاكستان انتشار دارد . در ايران در جنگلهاى نيمخشك فارس ، كرمان ، يزد ، بلوچستان ، خراسان ، آذربايجان شرقى و غربى ، كردستان ، باختران ، لرستان تا ارتفاع 3000 متر از سطح دريا و در قزوين و كلاك نزديك كرج ديده مىشود . اين درخت نيز در اثر نيش حشرهاى داراى تورمهايى بنام گال است كه تانن زيادى دارد و در دباغى براى ازالهء موى پوست به كار مىرود . واريتههايى نيز از گونهء فوق با نام چاتلانقوش در ايران مىرويند كه نام آنها عبارت است از : 1 . چاتلانقوش كابلى با نام : Pistacia atlantica Desf . subs cabulica ( Stocks ) Rech . كه مترادف آن P . cabulica Stocks گفته شده است . در كهكيلويه ، شاه كوه كرمان ، جبال بارز و دامنهء تفتان بلوچستان و خراسان در بيرجند انتشار دارد . 2 . چاتلانقوش كردى با نام : Pistacia atlantica Desf . subs Kurdica ( Zohary ) Rech . كه در كرمانشاه ، گيلان غرب ، ايلام ، كرند ، سنندج ، لرستان ، دورود و اشترانكوه ، در بختيارى تا گچساران و سىسخت ، سيوند ، در فارس سعادتآباد ، فيروزآباد و بلوچستان ديده مىشود . 3 . چاتلانقوش با نام : Pistacia atlantica Desf . subs mutica ( F . M . ) Rech . كه مترادف آن P . mutica F . M . گفته شده و در آذربايجان ( خوى ، علىبولاغ و ارسباران ) ، در باختران ( كرند و گهواره ) ، لرستان ، فارس ، كرمان ، بلوچستان ، خراسان ( تربت حيدريه و خواف ) و در كرج انتشار دارد . خواص - كاربرد چاتلانقوش از نظر طبيعت و خواص خيلى شبيه ميوهء درختان پستهء وحشى است كه در مورد حبة الخضرأ شرح داده شده است . طبيعت آن در حالت تازه كمى گرم و خشك است و اگر خشك شود خيلى گرم و خشك مىشود . چاتلانقوش مدر و قاعدهآور است . براى تقويت نيروى جنسى مفيد است و خون